Restauraties
Scheepsmodellen
Voor scheepsmodellen worden de restauraties in eigen huis
gedaan door modelrestaurator Ton van der Horst. Tijdens deze
restuaraties komt vaak informatie naar boven die voorheen goed
weggestopt was. De geschiedenis van deze boeier uit
1778 kwam onlangs van onder een dikke verflaag bloot
te liggen.
De Boeier uit 1778
Wat zien we?
Het model ligt erbij als een schip in de winterberging.De
tuigage is verwijderd en de mast steunt op de voor- en
achterstevens. Het ziet er anders uit dan we gewend zijn. Geen
blank gelakte romp met wit onderwaterschip en beschilderde
scheepssier. Hier heeft iemand ooit royaal de verfkwast gehanteerd,
met een voorkeur voor de kleuren roodbruin, groen en wit. Romp,
rondhouten, zwaarden, roer, kajuitdak en kuipbanken en -vloer zijn
roodbruin; onderwaterschip en boeisel wit. Voor de roerkop,
helmstok, stuurkuip en kajuitranden koos de schilder de kleur
groen. Wat is hier gebeurd? Heeft het model er altijd zo uitgezien
of is hier iets anders aan de hand?
klik op de
afbeelding voor meer details
Normaliter werden deze siermodellen op dezelfde manier geschilderd als hun originele voorbeelden: met veel blank hout en voornamelijk het houtsnijwerk scheepssier in kleur of verguld. De dik aangebrachte verf op de boeier van 1778 zet de oppervlakkige beschouwer dus op het verkeerde been.
Het model lijkt nauwelijks de moeite van het bekijken waard. Maar openen we de kajuitdeurtjes dan vinden we details die erop wijzen dat dit een verfijnd geschilderd model is geweest. De vloer is zwart wit geblokt, op het plafond is een blauwe lucht met vogels geschilderd en de binnenkant van de deurtjes zijn wit met guirlandes waarop nog vaag twee portretten zichtbaar zijn. De verfijnde afwerking van het interieur is een groot contrast met de no-nonsense wijze waarop het exterieur geschilderd is. Het is geen al te boude bewering dat dit model er ook uitzag zoals we gewend zijn, dus met een blank gelakte romp en wit onderwaterschip. Dit vermoeden werd nog bevestigd toen we op een paar plekken de roodbruine verf verwijderden.
Vraag is natuurlijk waarom iemand de zaak zo ingrijpend heeft overgeschilderd?
Het antwoord daarop vonden we onder de kajuitvloer. Daar is namelijk kit op de naden van de huidgangen gesmeerd. Dit kan niet anders gebeurd zijn dan met de bedoeling het model waterdicht te maken. En dat is natuurlijk alleen maar belangrijk als je een model niet alleen thuis op het buffet hebt staan, maar er ook in een vijver mee wilt spelevaren. Wat beschermt het hout beter tegen water dan een dikke verflaag? Het is wel duidelijk dat de functie van de boeier van 1778 op een bepaald moment in de afgelopen 230 jaar is gewijzigd in een vijvermodel.
Nieuwe tentoonstelling Modellen
van Jachten
De uitvoering van 1778 is nooit meer terug te halen. Maar zoals
gezegd het oog wil ook wat. Tenminste dit is de mening van de
museumconservator. De vormgever van de nieuwe
tentoonstelling Modellen van jachten denkt daar heel
anders over. Toen hij het model totaal ontmanteld in het
restauratiedepot zag liggen, werd hij meteen enthousiast. Hij
ontwierp de inrichting van een vitrine voor het ongerestaureerde
model van de boeier van 1778, dat als een soort driedimensionale
technische tekening te zien zal zijn.
Elisabeth Spits
Conservator scheepsmodellen, technische tekeningen en
vaartuigen