Scheepvaartmuseum
VOC-schip Amsterdam
VOC-schepen als de 'Amsterdam' voeren naar het Verre Oosten. De heenreis duurde zo'n acht maanden, de reis terug was een maand korter. Van 1602 tot 1795 maakten 1461 Oostindiëvaarders 4800 reizen. Minder dan 4 procent (192) van de schepen
verging tijdens de reis.
De originele 'Amsterdam' zeilde in 1749 de Noordzee op. In een vliegende storm brak het roer af. De schipper besloot het nieuwe schip te laten stranden op de Engelse zuidkust. Hij hoopte zo de mensen aan boord, de lading en het schip te
redden.
Maar de Oostindiëvaarder zakte al snel in de modder en kwam nooit meer los. Archeologen hebben in het wrak veel gegevens over de bouw van VOC-schepen, de lading en het leven aan boord gevonden.
VOC-schip 'Amsterdam' anno 1990
In 1985, bijna 200 jaar na het faillissement van de Verenigde Oostindische Compagnie, wordt de kiel gelegd voor een nieuwe Oostindiëvaarder. Bij de bouw gebruikt men het oude voorbeeld. Maar door de eisen van nu zijn er verschillen: de romp
en de dekken zijn van tropisch hout in plaats van eiken, er is stahoogte tussen de dekken, de spanten zijn verlijmd in plaats van massief hout en trappen vervangen ladders. Ruim 400 vrijwilligers bouwden aan deze nieuwe 'Amsterdam', die sinds 1991 bij het
Scheepvaartmuseum ligt afgemeerd.
De 'Amsterdam' in cijfers
| Lengte van de kiel: |
42,5 meter |
| Lengte van boeg tot spiegel: |
48,0 meter |
| Breedte: |
11,5 meter |
| Diepte: |
5,5 meter |
| Hoogte van kiel tot top mast: |
56,0 meter |
| Waterverplaatsing: |
1100 ton |
| Kanonnen (origineel): |
4 |
| Kanonnen (replica): |
16 |
RuimDe helft van het ruim was op de heenreis gevuld met eten en drinken voor circa 240 man voor acht maanden...Lading op de heenreisNaar Azië vervoerden Oostindiëvaarders bouwstenen en kanonnen voor de diverse VOC-kantoren en forten...RetourladingProducten uit heel Azië vulden het ruim. Tin, peper en andere specerijen, stoffen, thee en porselein waren zo gestuwd...Broodkamer
In de met blik geïsoleerde broodkamer werd de voorraad scheepsbeschuit en kaas veilig voor ongedierte bewaard...KruitkamerVaatjes buskruit, musket- en kanonskogels en losse onderdelen van
de wapens aan boord werden afzonderlijk bewaard...OverloopdekHet overloopdek was de 'slaapkamer' voor gemiddeld 200 matrozen. Scheepskisten en plunjezakken vulden het dek...ConstapelskamerOp deze veilige plek bewaarde de constapel geweren, sabels en ander wapentuig. Zijn maat, de zeilmaker en de timmerman...VerdekVlakbij de kombuis stonden hokken voor vers voedsel: varkens, geiten, een kalf of koe. Op dit dek stonden ook twintig...KaapstanderMet een kabel rond deze grote spil werden de ankers gelicht, de zeilen gehesen en de lading getakeld...Grote kajuitDe schipper, de stuurlieden, de boekhouder, de koopman, de chirurgijn en de passagiers aten in de grote kajuit aan een...SchippershutDe schippershut was het kantoor van de schipper. Hier controleerde hij de koers op de kaart. Ook hield hij er het...Bakdek en 'kuil'Hier brachten de matrozen bij goed weer hun vrije tijd door. Achter het boegbeeld lag de luizenplecht...KombuisIn deze kleine ruimte en op tafels maakte de kok het eten voor zo'n 240 man klaar. 's
Ochtends werd van gort...HalfdekOp het halfdek verbleven de scheepsofficieren en passagiers: VOC-ambtenaren, kooplieden en predikanten...ChirurgijnshutSlaapplaats voor de chirurgijn en berging voor de medicijnkist,
met zalven, poeders, olieën, verband en instrumenten...KampanjedekSoms stonden er kippenhokken op dit hoogste dek. De verse eieren en later ook de kippen kwamen op de tafel van de...
